UI ve UX Nedir? {UI Somut iken UX Soyuttur}

UI, UX, UXD, UID, ID* gibi kavramlar yeni yeni hayatımıza girmeye başladı. Yeni demişken son 10 senedir aslında her zaman karşımızdalar.
*UI= User Interface, UX= User Experience, UXD= User Experience Designer, UID= User Interface Designer, ID= Interaction Design

Genel olarak tanımlarına başlayacak olursak şu şekilde söze girmek doğru olur diye düşünüyorum: UI ve UX tamamen birbirinden ayrı iki kavramdır. Sektörde birçok insan bunların neredeyse aynı şeyler olduğunu düşünürken; aslında yaz ve kış, siyah ve beyaz, ying ve yang gibi birbirinden tamamen farklıdırlar. Ancak birbirlerinden bağımsız değildirler.
yingyang

 

UI tasarımı tamamen arayüz tasarımı ile ilgili iken UX tasarımı tasarlanacak arayüzün nasıl daha basit, hızlı ve efektif kullanılması gerektiği ile ilgilenir.

UI Somut iken UX Soyuttur.

Bu soyut stratejiler UI tasarımcılar için birer kılavuz olur. Aslında UX tasarımcılar bulundukları konum itibari ile somut bir tasarım ortaya koymazlar. Ancak günümüzde bazı Kullanıcı Deneyimini ön plana alan tasarımcılar, uzun süre arayüz tasarımı kavramlarını oluşturan, estetik, renk, tipografi gibi kavramlarla iç içe olduklarından, somuta yakın UI tasarımcıların işine yaracak tasarımlar ortaya koyabilirler.

shutterstock_225029476

 

UX tasarımın, karakteri gereği UXD’nin tasarım kökenli olmasına ihtiyacı yoktur. Çünkü UX nasıl göründüğünden çok nasıl kullanılıp nasıl hissettirdiği ile ilgilidir. UX’in amacı size bir işlemi basit, sorunsuz ve hızlı bir şekilde yaptırmak ve iyi bir deneyim yaşatmaktır. Bu iş için grafik tasarım –ki artık tek başına bütünleşik bir kavramdan fazlası- önemlidir ama tek değildir. UX için farklı alanlarda bilgi sahibi olmak gerekir. Sosyoloji, Antropoloji, Psikoloji, Etkileşim Tasarımı, Bilgi Mimarisi gibi alanlarda bilgi sahibi olmak UXD için büyük bir yatırımdır.
UX’in geniş bir kapsama sahip olmasının nedeni de budur. Somut hayattan örnek verecek olursak: İnternetten alışverişini yapmış olduğunuz o özel tasarım spor ayakkabının-ki tamamen siz kendiniz tasarladınız- üretilip, paketlenip ayağınıza kadar getirilmesi gibi bir çok detayı düşünerek çalışmak zorundadır.

shutterstock_243776683
İyi bir UX tasarımı temelleri sağlam bir eve benzer. Ancak evin temelleri ne kadar sağlam olursa olsun UI olmadan kelepir bir binayı istediğiniz fiyata satamazsınız. Burada devreye UI Tasarım giriyor.

Web Tasarım uzmanı Dimitry Fadeyev, iyi bir UI tasarıma sahip olmanın yüksek rekabet avantajlarına sahip olduğunu ve internet endüstrisindeki büyük başarılarda pay sahibi olduğunu savunur ve şöyle ifade eder: “Ön yüzündeki iyi tasarım arka tarafta her şeyin yolunda olduğu izlemini verir, gerçekte durum böyle olsa da olmasa da.” The Value of Good Design

Joel Spolsky, kendi argümanında şöyle diyor: “Kullanılabilirlik her şey değildir. Eğer kullanılabilirlik mühendisleri bir gece kulübü dizayn etselerdi, temiz, sessiz, yüksek aydınlatmaya sahip, birçok oturma yeri, çok sayıda barmeni, 18 punto sans-serif ile yazılmış menüsü olan, tuvaletlerin kolaylıkla bulunabildiği bir mekan olurdu. Fakat kimse oraya gitmezdi. Herkes, yolun aşağısındaki Coyote Ugly’de birbirinin üzerine bira döküyor olurdu.”

Kısaca bahsetmek gerekirse; UI görünen her şeyin estetik açıdan belirli kurallara bağlı kalarak tasarlanmasıdır. Örneğin; Kullandığınız bilgisayarın üzerinde bulunan tuşlar, tuşların üzerinde bulunan harfler ve rakamlar, renkler, bunların büyüklükleri ürün tasarımcısının verdiği kararlar sonucu uygulanır. Arayüz tasarımında denk gelen kavramlar ise CTA’lar, butonlar, grid yapısı, mizanpaj, fontlar, renkler ve boşluklar gibi tüm grafik öğelerinin birleşiminden oluşur.

UI’ın bir diğer önemli olduğu konu ise kullanıcıları web sitesinde daha uzun süre kalmasını sağlamaktır. Web sitesinin içeriği ne kadar güzel ve kaliteli olursa olsun, eğer UI tasarımı, kullanıcının rahatça dolaşmasını engelleyecek ve gözünü yoracak bir biçimde ise kullanıcı o siteden hemen çıkar. Örneğin; sözlük içerikli bir web sitesinin reklam amaçlı günlük olarak background rengini değiştirmesi( kırmızı background üzerine siyah yazı vb.) kullanıcının alıştığı renk deneyimine hitap etmiyorsa kullanıcı her gün girdiği siteye o gün girmek istemez.
Dolayısı ile yoğun uğraşlar sonucu sitenize yönlendirdiğiniz kullanıcıyı sitenizde tutamadığınız zaman tüm uğraşlarınız boşa gitmiş olabiliyor.
UI ile ilgili bir önemli konu ise müşterilerinizin tamamen bu aşamada konuşmaya başlayacağı gerçeğidir. Her ne kadar yeni bir kavram olsa da biz Türk’ler sadece neyin güzel veya çirkin olduğuna karar verebildiğimiz için UX hakkında yorum yapan müşterilerin oranının %0,3( Rakamı attım 🙂 ) olduğudur.
Sonuç olarak UI ve UX birbirlerinden tamamen farklıdırlar. Ancak UI kesinlikle UX olarak algılanmamalı, aynı şekilde UX, UI olarak düşünülmemelidir.

Bu ayrımı daha net yapabilmek için UX ve UI tasarımcısını ayrı olarak ele alarak, ne yaptıklarını genel olarak anlatan, Amerika Kaynaklı Scorch isimli ajansın hazırladığı infografiği paylaşmak isterim.
Not: İnfografikte UI Designer “Web Designer” olarak geçmiştir.

ux-designers-vs-web-designers_5213d3afbecc3_w756

Beril Karabulut Yazar Hakkında

  • Cebrail İlhan

    nadir, güzel paylaşım.